عبد الحي الكتاني ( مترجم : عليرضا ذكاوتى قراگزلو )

118

نظام الحكومة النبوة المسمى التراتيب الادارية ( نظام ادارى مسلمانان در صدر اسلام ) ( فارسي )

نمىپذيرفت ، گفت : تو را به خدا بپذير كه من از عمر شنيدم : « زبير ، ركنى از اركان دين است » . ( 1 ) حميد در النوادر آورده كه عثمان ، زبير را وصى قرار داد و به جز عثمان ، شش تن ديگر از صحابه زبير را وصى قرار دادند كه از آن شمار است : عبد الرحمن بن عوف ، مقداد ، ابن مسعود و . . . كه زبير اموالشان را مواظبت مىكرد و از اموال خود هزينهء اولادشان را مىپرداخت . در الاصابه ، مطيع بن اسود و ابو العاص بن ربيع را نيز بر كسانى كه زبير را وصى كردند افزوده است . ابو عبد الله زنيبر السلوى در شرحش بر همزيه ( بوصيرى ) گويد : هفتاد تن از صحابه زبير را وصى بر اولادشان قرار دادند ، و او هم اموالشان را حفظ نموده ، از مال خود براى اولادشان خرج مىكرد . ( 2 ) تنبيه : بخارى ، احمد و ابى داوود از پيغمبر ( ص ) روايت كرده‌اند كه « انا اولى بكل مؤمن من نفسه ، فمن مات و عليه دين و لم يترك وفاء فعلىّ قضاؤه و من ترك مالا فلورثته » . عملا نيز در اوايل اسلام ، هرگاه مسلمانى مىمرد و مالى نداشت كه قرضش ادا شود ، پيغمبر ( ص ) به مسلمانان مىفرمود به او كمك كنيد و پس از آنكه فتوحات رخ داد و غنيمتها به دست آمد ، پيغمبر آن گونه قرضها را بر عهدهء خود گرفت . بعضى فقها گفته‌اند اين كار بر پيغمبر ( ص ) واجب بوده ، و بعضى گفته‌اند كه آن حضرت از راه بزرگوارى اين كار را انجام مىداد و البته در اينكه آيا پيغمبر ( ص ) آن قرضها را از مال شخص خود يا از غنايم مىپرداخت ، دو ديدگاه است ( نسيم الرياض ) .